Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.

Brand

Supermarkten kennen een aanzienlijk brandrisico: brand kan ontstaan door beschadigde bedrading of defecte (koel)apparatuur en kan zich snel verspreiden via brandbare artikelen, winkeldecoratie en verpakkingsmateriaal. Ook opslag van brandbare materialen op het buitenterrein (emballage, pallets en afvalcontainers) en roken blijven belangrijke oorzaken. Breekt er eenmaal brand uit, dan leidt dat in veel gevallen tot een totaalverlies omdat de winkel meestal uit één grote ruimte bestaat. Door bluswater en rook is al snel de gehele voorraad onverkoopbaar en het interieur onbruikbaar. Hier leest u welke preventiemaatregelen u kunt nemen om die risico’s te verminderen.

Elektra – groot risico

De meest voorkomende branden in supermarkten ontstaan door beschadigde of defecte bedrading en door storingen in elektrische apparatuur. Denk hierbij aan koelingen, vriezers, afbakovens, koffiezetapparaten, verlichting, zelfscanners, omroepinstallaties en kassa’s. Maar ook het gebruik van losse snoeren en stekkerverdeeldozen vormt een groot brandrisico.

Regelmatige keuring

Laat om defecten te voorkomen uw elektrische installatie (inclusief de daarop aangesloten apparatuur) periodiek* inspecteren door een onafhankelijk keuringsbureau (zoals ElektraGarant). Neem deze keuringen op in uw digitale werkagenda, zodat u ze niet kunt vergeten. Laat de bij deze inspectie geconstateerde gebreken zo spoedig mogelijk herstellen door een bij Uneto/VNI aangesloten installatiebedrijf.

*Minimaal eens per drie jaar, maar afhankelijk van het afgenomen verbruik kan vaker vereist zijn.

Keuring in beeld

Hoe ElektraGarant te werk gaat bij een keuring en wat voor soort waardevolle preventietips u dat kan opleveren, ziet u in dit filmpje over de ElektraGarant-keuring bij een Coop-vestiging in Stavoren.

Is de elektrische installatie nog toereikend?

Vooral in oudere gebouwen is de kans groot dat de elektrische installatie niet is afgestemd op de activiteiten in de winkel. Er zijn bijvoorbeeld te weinig groepen of te weinig stopcontacten voor alle apparatuur, waardoor een verhoogd brandrisico door overbelasting ontstaat. Alle elektrische apparatuur moet goed geaard zijn en een dubbelgeïsoleerde bedrading hebben. Bovendien moet ook deze apparatuur op regelmatige basis worden geïnspecteerd door een onafhankelijk keuringsbureau. Laat noodzakelijke aanpassingen direct door experts uitvoeren (in plaats van zelf aan de slag te gaan).

Ventilatiesysteem

Zeker in grote winkels is het belangrijk dat er een goed ventilatiesysteem is, zodat ontvlambare dampen, rook en hitte kunnen worden afgevoerd. Wanneer uw supermarkt boven een parkeergarage ligt, is het van groot belang dat u gescheiden ventilatiekanalen laat aanleggen. Daarmee voorkomt u dat brand in de parkeergarage via het ventilatiekanaal tot aanzienlijke rook- en roetschade in uw winkel leidt.

Regelmatig schoonmaken

Ook vetophoping is een veelvoorkomende oorzaak van winkelbranden. Zeker als er in uw winkel voedsel wordt bereid. Zie erop toe dat keukengereedschap en -apparatuur, maar ook de afzuigkanalen regelmatig worden schoongemaakt om te voorkomen dat vet zich ophoopt en een brand zich snel kan verspreiden.

Koelvriesinstallatie

Iedere supermarkt beschikt over een koeling: variërend van een koelkast tot een groot aantal gekoelde displays. Daarnaast staan er in iedere supermarkt vrieskisten. Vroeger werden CFK’s (chloorfluorkoolstofverbindingen) zoals freon gebruikt als koelmiddel. Tegenwoordig worden minder milieubelastende koudemiddelen gebruikt: HFK’s (fluorkoolwaterstoffen), anorganische stoffen en koolwaterstoffen. Omdat deze stoffen brandbaar zijn, doet u er verstandig aan de koelinstallatie regelmatig te laten controleren op lekkage. Als een installatie meer dan 3 kilogram aan koudemiddel bevat, is jaarlijks onderhoud en onderzoek op lekdichtheid noodzakelijk. Bij grotere koelinstallaties kunt u een lekdetectiesysteem laten installeren. Zorg ook dat het technische gedeelte van de koeling vrij gehouden wordt: benut bijvoorbeeld de bovenzijde van de koelcel niet als opslagruimte. U doet er verstandig aan een rookmelder te installeren in koelruimtes. Een onderhoudscontract voor periodiek onderhoud is een must. Niet alleen om brand te voorkomen, maar ook om bederf van producten te voorkomen, wanneer de koeling te lang buiten gebruik is geweest.

Chemische stoffen

Zorg dat voorraden ontvlambare en brandbare chemische stoffen, zoals schoonmaakmiddelen en brandstoffen, uit de buurt van potentiële ontstekingsbronnen worden opgeslagen. Bij voorkeur in een stelling met stalen lekbak: op die manier kunnen vloeistoffen zich niet razendsnel verspreiden over het vloeroppervlak als er brand uitbreekt.

Acculaden

Iedere supermarkt heeft acculaders in huis: voor de palletwagens, de veeg- en dweilmachine, handscanners et cetera. Deze kunnen tijdens het opladen vonken verspreiden en zo brand veroorzaken. In supermarkten met een groot magazijn, vormen (elektrische) heftrucks een brandrisico: de heftruck zelf of de accu(lader) kunnen vonken verspreiden. Zorg daarom dat heftrucks en laders minimaal één meter van de opslag staan. En let erop dat accu’s alleen tijdens openingstijden worden opgeladen.

Beperk verspreidingsmogelijkheden

Brand kan zich verspreiden via decoratiemateriaal, verpakkingsmateriaal, papier (in het kantoor) en volle prullenbakken. Opslag van karton, afval of voorraden, moeten uit de buurt van potentiële ontstekingsbronnen zoals lampen of elektrische apparaten staan. Een geordend huishouden kan het brandrisico eveneens verkleinen: zorg dat ook alle niet voor publiek toegankelijke ruimtes altijd vrij zijn van vuil en rommel. Zorg dat lege dozen dagelijks uit het pand worden verwijderd en dat alle prullenbakken regelmatig worden geleegd. Alle ruimtes waarin vuilnis wordt opgeslagen, moeten bekleed zijn met brandwerend materiaal. Zorg dat ook de administratie van het kantoor veilig is voor brand: maak regelmatig een back-up en sla deze bij voorkeur buiten de winkel op, in een vuurbestendige kluis.

Het buitenterrein

Ook buiten de winkel kan brand ontstaan, die eenvoudig naar het pand kan overslaan. Voor vandalen en pyromanen zijn afvalcontainers, pallets en inzamelbakken (voor kleding, frituurvet et cetera) een aantrekkelijk doelwit. Containers kunt u buiten openingstijden het beste in niet-toegankelijke, afgesloten ruimtes neerzetten of (wanneer dat niet mogelijk is) ze afsluiten met een hangslot. Plaats pallets en emballagekratten op een minimale afstand van 10 meter van de gevel. Maak goede afspraken met leveranciers die buiten openingstijden emballage komen halen of brengen.

Decoratiemateriaal

Veel winkels zijn versierd, vooral tijdens de feestdagen. Die decoraties zijn gemaakt van hout, karton, papier of andere brandbare materialen. Zorg dat alle decoraties onbrandbaar of brandwerend worden uitgevoerd en dat ze buiten het bereik van potentiële ontstekingsbronnen, zoals lampen of elektrische apparaten, worden neergezet of opgehangen.

Roken

Roken blijft, ondanks het rookverbod in publieke ruimtes, een belangrijk brandrisico. Geef duidelijk aan dat roken verboden is. Zorg dat op plaatsen waar roken is toegestaan (bij de ingang of in de speciale personeelsruimte) veiligheidsasbakken staan, die regelmatig worden geleegd in een zelfsluitende onbrandbare afvalbak of een peukenverzamelaar.

Branddetectie

Verder is het belangrijk dat er in de winkel een goedwerkend brandmeldinstallatie is, zodat medewerkers en bezoekers bij brand tijdig worden gewaarschuwd en veilig het pand kunnen verlaten. Dit systeem moet regelmatig worden gecontroleerd en getest. Daarnaast is het verstandig om risicoruimtes te voorzien van rookmelders die zijn aangesloten op een systeem dat in verbinding staat met de meldkamer (dit kan een inbraak-meldinstallatie zijn, maar ook een brandmeldinstallatie). Denk aan ruimtes waar apparatuur buiten werktijd (of ononderbroken) is ingeschakeld, ruimtes waar technische installaties staan, ruimtes met afvalcontainers en de rookruimte. Daar ontstaat vaak de brand, maar wordt het meestal te laat opgemerkt.

Blusmiddelen

Als er overdag brand uitbreekt, moeten er voldoende blusmiddelen voorhanden zijn om een beginnende brand effectief te kunnen bestrijden. Zorg dat er zowel slanghaspels (die op de waterleiding zijn aangesloten) als handblustoestellen op goed bereikbare en goed zichtbare plaatsen, verspreid over de ruimte zijn opgehangen. Zorg ook dat de blusmiddelen jaarlijks op hun werking gecontroleerd worden en dat uw personeel getraind is in het gebruik ervan. Daarnaast vormen sprinklers een goede brandbeveiliging.

Georganiseerde brandveiligheid

Veel brandschade kan voorkomen worden door voldoende kennis van instructies en protocollen bij uw personeel. Daarom is het belangrijk dat u voldoende aandacht besteed aan gedrag en risicobewustzijn. Verder is het van groot belang dat iedereen alle noodprocedures in het geval van brand kent. In grotere supermarkten is een brandveiligheidsprofessional de aangewezen persoon om een brandveiligheidsplan op te stellen. In alle soorten winkels is een regelmatige brandoefening aan te raden, zodat alle medewerkers weten:

  • waar de nooduitgangen zijn;

  • wie de klanten oproept om (snel, maar rustig) naar buiten te gaan;

  • wie klanten met een beperking naar buiten helpt.

Daarnaast is het verstandig de hele winkel regelmatig te inspecteren op brandgevaarlijke situaties, op basis van zelfgemaakte controlelijsten. Wanneer u aan het uitbreiden of renoveren bent, zijn extra brandveiligheidspatrouilles nodig. Op de website checklistbrand.nl vindt u het Formulier Brandgevaarlijke Werkzaamheden. Dit formulier kunt u laten invullen door de uitvoerder van de werkzaamheden. Op die manier krijgt u inzicht in de (brand)risico’s die de werkzaamheden met zich meebrengen en welke veiligheidsmaatregelen moeten worden getroffen.

Checklist brandgevaar

Vraagt u zich af:

  • Wordt de elektrische installatie regelmatig gekeurd? Heeft een elektrotechnisch installatiebedrijf de elektrische installatie aangelegd (volgens de NEN-norm) en waar nodig aangepast op winkelactiviteiten? Zijn aangetroffen gebreken direct hersteld?

  • Zijn er voldoende stopcontacten voor alle elektrische apparaten?

  • Bevinden alle apparaten zich in een goede staat?

  • Worden de koelsystemen regelmatig gecontroleerd en onderhouden?

  • Als roken is toegestaan, staan er op de juiste plaatsen veiligheidsasbakken en peukenverzamelaars (ook bij de ingang van de winkel)?

  • Zijn ‘verboden te roken’-bordjes geplaatst in alle gebieden waar roken verboden is?

  • Bevinden decoraties zich uit de buurt van mogelijke ontstekingsbronnen, zoals lampen of elektrische apparaten?

  • Zijn er voldoende blusmiddelen?

  • Worden de blusmiddelen jaarlijks gekeurd?

  • Zijn uw medewerkers getraind in het gebruik van blusmiddelen?

  • Kennen uw medewerkers de procedures in geval van een brand?

  • Wordt afval en verpakkingsmateriaal dagelijks verwijderd uit het gebouw?

  • Worden vloeren dagelijks geveegd en gedweild?

  • Is ook de huishouding in de niet-publiekstoegankelijke ruimtes op orde?

  • Zijn alle decoraties gemaakt van onbrandbaar materiaal of brandwerend geïmpregneerd?

  • Voeren aangewezen personen wekelijks zelf inspecties uit op basis van controlelijsten? En worden aangetroffen gebreken adequaat verholpen?

  • Staan alle technische installaties (verdeelkasten, koelinstallaties, acculaders) op een veilige afstand van opslag?

  • Staan op het buitenterrein emballagekratten, afval- en rolcontainers en inzamelbakken op minimaal 10 meter afstand van de buitengevels?

Meer informatie vindt u bij Brand.