Brand

Mode- en gebruiksartikelenwinkels kennen een aanzienlijk brandrisico: brand kan ontstaan door beschadigde bedrading of defecte apparatuur en kan zich snel verspreiden via brandbare artikelen, winkeldecoratie en verpakkingsmateriaal. Ook roken (in het magazijn bijvoorbeeld) blijft een belangrijke oorzaak. En omdat de winkel meestal uit één ruimte bestaat, leidt brand in veel gevallen tot een totaalverlies. Door bluswater en rook is al snel de gehele voorraad onverkoopbaar. Hier leest u welke preventiemaatregelen u kunt nemen.

Bouwvoorschriften

De meeste winkels bestaan uit één ruimte. Daarnaast is er vaak nog een kantoor en een magazijn. Grotere winkels hebben meestal ook nog een aparte kleed- en pauzeruimte voor het personeel. Zeker in grote winkels is het belangrijk dat er een goed ventilatiesysteem is, zodat ontvlambare dampen, rook en hitte kunnen worden afgevoerd. Om snelle verspreiding nog enigszins af te remmen, moeten grote winkels, met meerdere ruimtes, voldoende brandmuren hebben.

Elektra

De meest voorkomende branden in winkels ontstaan door beschadigde of defecte bedrading en door storingen in elektrische apparatuur. Denk hierbij aan het koffiezetapparaat, de verlichting, muziekinstallatie en kassa. Alle bedrading moet daarom periodiek worden geïnspecteerd; bij voorkeur door een onafhankelijk keuringsbureau (ElektraGarant). Een dergelijk keuringsbureau kan, als dat nodig is, de geconstateerde gebreken ook herstellen.

Vooral in oudere gebouwen is de kans groot dat de elektrische installatie niet is afgestemd op de activiteiten in de winkel. Er zijn bijvoorbeeld te weinig groepen of te weinig stopcontacten voor alle apparatuur, waardoor een verhoogd brandrisico door overbelasting ontstaat. Alle elektrische apparatuur moet goed geaard zijn en een dubbelgeïsoleerde bedrading hebben. Bovendien moet ook deze op regelmatige basis worden geïnspecteerd door een erkende elektricien en wanneer nodig worden onderhouden. Laat noodzakelijke aanpassingen direct door het bureau uitvoeren (in plaats van zelf aan de slag te gaan).

Acculaden

Vrijwel iedere winkel heeft acculaders in huis: voor de palletwagens, de veeg- en dweilmachine, handscanners et cetera. Deze kunnen tijdens het opladen vonken verspreiden en zo brand veroorzaken. In winkelsmet een groot magazijn, vormen (elektrische) heftrucks een brandrisico: de heftruck zelf of de accu(lader) kunnen vonken verspreiden. Zorg daarom dat heftrucks en laders minimaal één meter van de opslag staan en let erop dat accu’s alleen tijdens openingstijden worden opgeladen.

Regelmatig schoonmaken

Ook vetophoping is een veelvoorkomende oorzaak van winkelbranden, zeker als er voedsel wordt bereid. Keukengereedschap en -apparatuur moet daarom regelmatig worden schoongemaakt om te voorkomen dat vet zich ophoopt en een brand zich snel kan verspreiden.

Chemische stoffen

Zorg dat voorraden ontvlambare en brandbare chemische stoffen, zoals schoonmaakmiddelen en brandstoffen, uit de buurt van potentiële onstekingsbronnen worden opgeslagen.

Beperk verspreidingsmogelijkheden

Brand kan zich verspreiden via decoratiemateriaal, verpakkingsmateriaal, papier (in het kantoor) en volle prullenbakken. Opslag van karton, afval of voorraden, moet uit de buurt van potentiële onstekingsbronnen zoals lampen of elektrische apparaten gebeuren. Een geordend huishouden kan het brandrisico eveneens verkleinen: zorg dat alle ruimten altijd vrij zijn van vuil en rommel. Zorg dat lege dozen en andere verpakkingsmaterialen dagelijks uit het pand worden verwijderd en dat alle prullenbakken regelmatig worden geleegd. Alle ruimtes waarin vuilnis wordt opgeslagen, moeten bekleed zijn met brandwerend materiaal. Zorg dat ook de administratie van de winkel veilig is voor brand: maak regelmatig een back-up en sla deze bij voorkeur buiten de winkel op, in een vuurbestendige kluis.

Winkelinrichting

Zorg dat er voldoende ruimte is tussen de schappen/rekken om bij brand klanten op tijd  te kunnen evacueren. Zorg dat de schappen en/of rekken niet te vol zijn en hetzelfde geldt voor het magazijn. Stalen winkelmeubilair (zoals rekken en schappen) zijn minder brandgevoelig dan houten.

Decoratiemateriaal

Veel winkels zijn versierd, vooral tijdens de feestdagen. Veel decoraties zijn gemaakt van hout, karton, papier of andere brandbare materialen. Deze moeten brandwerend worden geïmpregneerd. Zorg dat alle decoraties onbrandbaar of brandwerend worden uitgevoerd. Zorg dat decoraties buiten het bereik van potentiële ontstekingsbronnen, zoals lampen of elektrische apparaten, worden neergezet of opgehangen.

Roken

Roken blijft een belangrijk brandrisico. Geef duidelijk aan dat roken verboden is. Zorg dat op plaatsen waar roken is toegestaan (bij de ingang) veiligheidsasbakken staan, die regelmatig worden geleegd in een zelfsluitende onbrandbare afvalbak of een peukenverzamelaar.

Branddetectie

Verder is het belangrijk dat er in de winkel een goed werkende branddetectie- en –onderdrukkingssysteem is, dat in contact staat met een meldcentrale. Deze systemen moeten regelmatig worden gecontroleerd en getest. In grotere winkels moeten in het hele gebouw rook- en hittedetectors zijn geplaatst: óók in de lucht- en afzuigkanalen.

Blusmiddelen

Ook is het belangrijk dat overal brandblussers binnen handbereik zijn. Zorg dat al het personeel weet hoe ze de blusmiddelen moeten gebruiken. Daarnaast vormen sprinklers een goede brandbeveiliging.

Georganiseerde brandveiligheid

Verder is het van groot belang dat alle personeelsleden alle noodprocedures in het geval van brand kennen. In grotere winkels is een brandveiligheidsprofessional de aangewezen persoon om een brandveiligheidsplan op te stellen. In alle soorten winkels is een regelmatige brandoefening aan te raden, zodat alle medewerkers weten:

  • waar de nooduitgangen zijn;

  • wie klanten met een beperking naar buiten helpt;

  • wie de klanten oproept om (snel, maar rustig) naar buiten te gaan.

Verder is het verstandig de hele winkel regelmatig te inspecteren op brandgevaarlijke situaties. Wanneer u aan het uitbreiden of renoveren bent, zijn extra brandveiligheidspatrouilles nodig.

Checklist brandgevaar

Vraagt u zich af:

  • Wordt de elektrische installatie regelmatig gekeurd? Heeft een elektrotechnisch installatiebedrijf de elektrische installatie aangelegd (volgens de NEN-norm) en waar nodig aangepast op winkelactiviteiten? Zijn aangetroffen gebreken direct hersteld?

  • Zijn er voldoende stopcontacten voor alle elektrische apparaten?

  • Heeft een elektrotechnisch installatiebedrijf de elektrische installatie aangelegd en waar nodig aangepast op winkelactiviteiten?

  • Bevinden alle apparaten zich in een goede staat?

  • Als roken is toegestaan, staan er op de juiste plaatsen veiligheidsasbakken en peukenverzamelaars (ook bij de ingang van de winkel)?

  • Zijn ‘verboden te roken’-bordjes geplaatst in alle gebieden waar roken verboden is?

  • Bevinden decoraties zich uit de buurt van mogelijke ontstekingsbronnen, zoals lampen of elektrische apparaten?

  • Zijn er voldoende blusmiddelen?

  • Worden de blusmiddelen jaarlijks gekeurd?

  • Zijn uw medewerkers getraind in het gebruik van blusmiddelen?

  • Kennen uw medewerkers de procedures in geval van een brand?

  • Wordt afval en verpakkingsmateriaal dagelijks verwijderd uit het gebouw?

  • Worden vloeren dagelijks geveegd en gedweild?

  • Zijn alle decoraties gemaakt van onbrandbaar materiaal of brandwerend geïmpregneerd?

Meer informatie vindt u in de risicoitems over Brand.