Trends & ontwikkelingen in de foodsector

Op deze pagina leest u meer over de trends en ontwikkelingen in de foodsector, bestaande uit verwerkingsbedrijven en groothandels. De grootste uitdagingen voor ondernemers in deze sector zijn: verduurzaming, het vinden van goed personeel en de ontwikkeling van nieuwe concepten en producten om aan de veranderende vraag van afnemers te kunnen blijven voldoen. De informatie op deze pagina bieden we aan in samenwerking met ABN AMRO Insights. 

Rob Morren is sector banker Food bij ABN AMRO Bank. Hij deelt op Insights zijn kennis van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in de foodsector. Hij praat graag met ondernemers over zaken als samenwerking binnen ketens, verduurzaming en de impact van consumenten- en retailtrends op het productaanbod.

‘Ik zie een aantal trends en ontwikkelingen die ondernemers kansen bieden, maar ook flexibiliteit, alertheid en vindingrijkheid vergen. Zo zijn zowel de inkoop- als afzetmogelijkheden sterk aan het veranderen. Daarnaast wordt de foodsector – net als de meeste andere sectoren – getroffen door personeelstekorten en is verduurzaming echt urgent geworden. En in de toekomst zijn er in Europa minder monden te voeden; daar moet je je als food-ondernemer nu al op voorbereiden.’

Dalende prijzen drukken de omzet

De sector food is nauwelijks afhankelijk van economische ontwikkelingen. ‘We blijven tenslotte altijd eten en drinken en buiten Europa groeit de bevolking stevig door,’ licht Rob toe. Na een tegenvallende omzetgroei in 2019 van 0,7 procent, verwacht Rob in 2020 voor de foodsector een groei van 2 procent en in 2021 van 2 procent

Groothandelomzet gaat licht dalen

De omzet van groothandels in de foodsector steeg in 2019 met 4,3 procent. Vooral groothandels in dranken zagen hun omzet flink stijgen (met 6 procent) en ook handelaren in zuivel en in aardappelen, groente en fruit boekten meer omzet. Ook voor de foodgroothandel voorziet Rob een omzetdaling dit en volgend jaar: naar 3 procent dit jaar en 2 procent in 2021.

Veranderende inkoopmarkt

Hoewel kwaliteit en beschikbaarheid belangrijk zijn, proberen producenten goedkopere ingrediënten in te kopen. Dat leidt dikwijls tot een steeds langere, vaak wereldomvattende, supply chain (bevoorradingsketen), met bijkomende risico’s van dien, zoals contaminatie en onderbreking van de supply chain. Meer daarover leest u in het artikel Hoe bereidt u zich voor op een productrecall?

Ernstig personeelstekort

Vooral bij verwerkers heerst een groot personeelstekort. Daardoor komen verwerkingsbedrijven in de problemen, omdat ze bijvoorbeeld niet hun productie kunnen verhogen wanneer de vraag stijgt. En niet alleen op de productievloer, maar ook op kantoor (in het middenkader) zie je nu vaker een tekort aan personeel.

Rob: ‘Om die reden wordt het steeds belangrijker om jezelf goed te verkopen als aantrekkelijke werkgever. Dat zit ’m tegenwoordig niet zozeer in gunstige arbeidsvoorwaarden, maar vooral in het naar buiten brengen van een positief imago: bijvoorbeeld door te laten zien dat je verantwoorde, gezonde producten maakt (met minder suiker en zout of goed voor het milieu) en eerlijke prijzen betaalt aan de boeren die jouw ingrediënten leveren. De bedrijfscultuur en de rol van duurzaamheid daarin wordt dus steeds belangrijker voor de mogelijkheid om getalenteerd personeel aan te trekken en daarmee voor de toekomstige winst van een onderneming.’

Automatisering en robotisering

Een andere oplossing voor het personeelstekort ligt in automatisering en robotisering. Maar automatisering brengt een afhankelijkheid van IT met zich mee en bovendien een hoger risico op cybercrime.

‘Het voordeel van robots ten opzichte van menselijke medewerkers is, dat ze minder verspillen (ze snijden bijvoorbeeld netter) en ze kunnen in een koelcel bij 5°C werken; iets wat steeds minder medewerkers bereid zijn te doen. Ook kun je de data die robots verzamelen gebruiken om het productieproces te verbeteren. Aan de andere kant vragen meer robots op de productievloer ook meer en andere technische kennis over onderhoud en installatie.’

Lees meer: Het risico van cybercrime in de foodsector.

De toekomst: we gaan minder eten

Naar verwachting stopt de bevolking van Europa vanaf 2025 met groeien. Er komen steeds meer ouderen en die eten ongeveer 5 procent minder. Daarnaast worden we ons steeds bewuster van de noodzaak om gezonder te eten en ook dat betekent dat we kleinere porties gaan eten. En gelukkig worden consumenten zich ook steeds bewuster van de noodzaak om voedselverspilling tegen te gaan.

‘Als producent moet je je tijdig op deze lagere consumptie in veel Europese landen voorbereiden, wil je je producten toch nog kunnen vermarkten. Dat betekent dat je nog beter moet inspelen op de wensen van de consument: je moet gezondere en specialere producten ontwikkelen en voorzien in bereidingsgemak die een hogere marge en winkelprijs rechtvaardigen. Daarnaast kun je export naar andere landen overwegen. In India bijvoorbeeld groeit de bevolking nog explosief en krijgen consumenten bovendien steeds meer te besteden. Dat biedt kansen voor Nederlandse producenten: niet alleen van producten zoals zuivel, maar ook van technologieën om lokaal de voedselvoorziening te verbeteren.’