Twee heren controleren de lopende band met flessen na een recall

Hoe bereidt u zich voor op een productrecall?

Het aantal gevallen van recall in de foodsector is de laatste jaren schrikbarend toegenomen: in 2017 met maar liefst 23 procent. In dit artikel van AIG leest u wat die stijging veroorzaakt en hoe u het recallrisico kunt verkleinen. Want de financiële schade van een recall loopt al gauw hoog op en de schade aan uw reputatie kan funest zijn. Ook biedt AIG in dit artikel tips over hoe u zich tegen de schadelijke gevolgen van recall kunt beschermen, zodat u kunt blijven ondernemen.

Groeiend risico

De cijfers over de toename van recalls in de voedingsmiddelenindustrie komen uit de RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed): een Europese database waarin meldingen van recalls van gecontamineerde producten worden bijgehouden. Die cijfers laten in Europa in 2017 een stijging van 11 procent zien ten opzichte van het jaar daarvoor. In Nederland is dat zelfs 23 procent. In 2018 steeg dat aantal iets minder: met 16 procent, maar AIG ziet een duidelijke stijgende lijn en dus een groeiend risico.

* In 2017 zorgde fipronil ervoor dat pesticiden op nummer 1 stonden

Bron: de RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed)

Verklaringen voor toename

Aurélie Geny-Costa, Risk Consultant bij verzekeraar AIG, ziet verschillende verklaringen voor die toename: ‘Er zijn nu betere en goedkopere analysemogelijkheden voor voedselveiligheid, zoals DNA-analyse, die het mogelijk maken om een contaminatie sneller te ontdekken. Eerst waren die onderzoeksmogelijkheden duur en zeldzaam. Dat is zeker geen slecht nieuws voor de producent, want je kunt een contaminatie maar beter zo snel mogelijk doorhebben.’ Daarnaast zorgen sociale media ervoor dat contaminaties eerder aan het licht komen en de kans toeneemt dat ze gemeld worden bij de RASFF.

Contaminatie bij suppliers

De belangrijkste verklaring voor de toename van het aantal recalls ligt in de lengte van de supply chain (bevoorradingsketen) in de voedingsmiddelenindustrie: die wordt steeds langer. ‘We halen steeds meer goedkope ingrediënten uit verre landen,’ legt Aurélie uit. ‘Daardoor komen er meer schakels in de keten en wordt het steeds lastiger om inzicht te krijgen in waar het misgaat. De meeste contaminaties vinden plaats bij de toeleveranciers van ingrediënten, niet zozeer bij de verwerkers hiervan. De voedselveiligheid bij Nederlandse verwerkers is heel hoog. Producenten moeten aan allerlei regels voldoen voordat ze mogen verwerken en veel producenten zijn gecertificeerd op het gebied van voedselveiligheid. Dit biedt al een aardige garantie. Dan kan er natuurlijk altijd nog een contaminatie plaatsvinden, maar de kans dat dat elders in de keten gebeurt, is veel waarschijnlijker. En vaak is er één grote inkoper voor veel afnemers. Eén contaminatie kan daardoor vele bedrijven raken.’

Ken je suppliers!

Om te voorkomen dat je gecontamineerde ingrediënten krijgt geleverd, is goed supplier management essentieel. ‘De kwaliteit van het eindproduct is afhankelijk van de kwaliteit van de ingrediënten, dus zorg dat je weet uit welk land en van welke boer je ingrediënten komen,’ waarschuwt Aurélie. ‘We zien nog te vaak dat voedselproducenten té afhankelijk zijn van grote distributeurs en daardoor niet weten waar hun ingrediënten vandaan komen.’
Het gezegde ‘goedkoop is duurkoop’ geldt hier dubbel en dwars. Groot, anoniem inkopen, kan tot hoge recallkosten leiden. ‘Je kunt dus beter zo dicht mogelijk bij huis uw ingrediënten halen; zodat je met eigen ogen kunt zien dat de boer de juiste maatregelen voor voedselveiligheid hanteert.’

Op deze webpagina van AIG, vindt u tips voor goed supplier- en recall-management.

‘Als je niet weet wie verantwoordelijk is voor een contaminatie, wordt het heel lastig om de door u geleden schade terug te krijgen,’ vertelt Marloes van der Sman, Underwriter Casualty bij AIG. ‘Komen de ingrediënten uit Zuidoost-Azië of uit China? Dan is het vrijwel onmogelijk om recallschade te verhalen. En kijk vooral het contract met de leverancier even goed na: wat staat daarin over aansprakelijkheid en verantwoordelijkheden voor contaminatie?’

Risico’s van verpakking en transport

Wat ook nog weleens over het hoofd wordt gezien, is het risico van vervuiling van het product door het verpakkingsmateriaal. Marloes: ‘Laatst was er een schademelding van koekjes met harde stukjes plastic erin, die bleken afkomstig van de plastic schaaltjes waar de koekjes in lagen.’ Ook transport vormt een risico voor de voedselveiligheid: zeker als uw ingrediënten of eindproduct gekoeld vervoerd moet worden. Verzeker u er daarom van dat de transporteur de juiste maatregelen neemt.

Totale recallschade

Veel bedrijven in de foodsector sluiten geen recallverzekering af, omdat ze denken dat het hen niet overkomt. Maar als het wél gebeurt, is de kans groot dat u de kosten niet kunt dragen. Bedenk dat de kosten voor een recall veel verder gaan dan de kosten voor een terughaalactie. De totale recallschade kun je opdelen in:

1 Materiële schade:

  • de producten die niet verkocht kunnen worden door de contaminatie;
  • de kosten van de terughaalactie;
  • de kosten voor productvernietiging;
  • de marketingkosten om de recall aan te kondigen (en imagoschade te beperken!);
  • inhuur van specialisten, bijvoorbeeld op het gebied van communicatie.

2 Bedrijfsschade:

  • Niet-beschikbaarheid van het product: als de contaminatie een grote voorraad aantast, kunt u niet meer aan de vraag voldoen.
  • Bedrijfsonderbreking: uw bedrijf kan bijvoorbeeld deels of helemaal stil komen te liggen omdat de productiefaciliteiten ontsmet moeten worden. Dat kan wel 2 weken duren. Bedrijfsonderbreking is dus vaak de grootste schadepost!
  • Overheidsbemoeienis: een overheidsinstantie kan u verplichten uw bedrijf te sluiten totdat u kunt aantonen dat het productieproces weer op orde is.
  • Reputatieschade: teruglopende verkopen door het verlies van een contract of dalend vertrouwen in een product na een contaminatie-incident.

Sneller reageren

De hoogte van de kosten van een recall is deels afhankelijk van hoe je ermee omgaat. Om de gevolgschade van een recall te minimaliseren, is een snelle reactie essentieel. Dat geldt zeker voor de omvang van . Aurélie: ‘Vroeger kon je nog een dag of twee nadenken over een reactie, maar door de sociale media kan dat niet meer; die kunnen binnen no time een vloedgolf aan negatieve publiciteit veroorzaken. De eerste uren na een contaminatie zijn cruciaal. Zorg daarom dat u uw crisismanagement op orde heeft. Dat blijkt bij veel producenten een ondergeschoven kindje. Ze zijn wel veel bezig met preventie, maar niet met wat er moet gebeuren als het misgaat.’

Recallplan goed testen

‘Een recallplan is verplicht voor de certificering, maar de meeste producenten hebben die nog nooit echt getest in een crisissimulatie,’ zegt Marloes. ‘Ook die crisissimulatie is verplicht, maar producenten beperken zich vaak tot het testen van de traceerbaarheid van het product. Ze kijken niet naar andere gevolgen zoals onderbreking van de productie of hoe om te gaan met media.’ Uit onderstaand voorbeeld blijkt hoe belangrijk het is om uw (kantoor)medewerkers te trainen in de juiste reactie.


Dinsdagmorgen 10:15 uur, bij visverpakkingsbedrijf Visser in Zeeland

Een mevrouw belt: haar zoon is ernstig ziek geworden na het eten van door dit bedrijf verpakte vis. Het bedrijf is te klein voor een communicatieafdeling; er is zelfs geen receptionist. Het telefoontje wordt aangenomen door Gerda van de administratie. Gerda heeft geen idee wat ze moet zeggen, behalve: “O jee, wat vervelend”. Morgen is de directeur weer op kantoor, ze zal het tegen hem zeggen.
De kans is groot dat de contaminatie niet in de eigen fabriek is ontstaan. Maar Gerda weet niet dat ze daarom moet doorvragen naar de informatie op de verpakking: om welk product gaat het precies? Wat is het lotnummer? Ook weet ze niet dat ze waarschijnlijk de NVWA moet inlichten. De volgende dag hoort de directeur het nieuws, maar dan is het kwaad allang geschied. ‘#OnverseVisser’ is al een dag trending en tientallen mensen zijn ziek geworden. Drie maanden later is de ondernemer gedwongen faillissement aan te vragen.


Hoe reageer je op een contaminatie?

Aurélie hanteert drie vuistregels om de schade van een contaminatie te beperken:

Reageer zo snel mogelijk, de eerste uren zijn cruciaal om verdere verspreiding of consumptie van het gecontamineerde product te voorkomen.

  • Zorg dat u goed voorbereid bent en weet wat u moet doen; welke instanties u moet inlichten bijvoorbeeld. Zorg ook dat uw (kantoor)medewerkers dat weten.
  • Communiceer op de juiste manier met consumenten, instanties en andere stakeholders (incident response): maak hiervoor van tevoren draaiboeken inclusief gespreksscripts.

Verzekerd van gespecialiseerde bijstand

De kosten voor een terughaalactie, maar ook de schade door bedrijfsstilstand kunt u verzekeren met een recallverzekering. Daarmee bent u ook verzekerd voor incident reponse: in een crisissituatie wordt u bijgestaan door experts.

Advies op maat over specifieke risico's in foodsector?

Bel met één van onze adviseurs op 038-49 68 663

OF lees meer

Bereken uw recallkosten

De kosten van een recall zijn per bedrijf verschillend. Die zijn onder andere afhankelijk van het soort producten dat u produceert en de ingrediënten die u daarvoor gebruikt. Maar hoe weet u dan voor welk bedrag u zich moet verzekeren? Verzekeraar AIG heeft daarom een calculatietool gemaakt die u inzicht geeft in de maximale geschatte recallkosten voor uw bedrijf. Deze gratis tool: NOVI, vindt u ook op de eerder genoemde webpagina van AIG. Aurélie: ‘Het kost wel even wat tijd om alle nodige gegevens in te vullen, maar het levert u waardevolle informatie op.’

Marloes van der Sman en Aurélie Geny-Costa van AIG