Man ligt in de greppel na ongeval in de bouw

Werkgeversaansprakelijkheid in de bouw

Krijgen uw medewerkers op het werk een ongeluk? Dan brengt dat niet alleen verzuimkosten met zich mee, maar u kunt ook nog eens aansprakelijk worden gesteld voor de geleden schade. U bent immers verantwoordelijk voor de veiligheid van uw werknemers. In Nederland zijn de regels daarvoor vastgelegd in de Arbowet. Weet u of uw werknemers op een veilige manier en in een veilige omgeving werken? Een RI&E geeft u inzicht in de risico’s waar u aansprakelijk voor kunt worden gesteld.

Wettelijke zorgplicht

Als een medewerker gewond raakt of op een andere manier schade lijdt tijdens de werkzaamheden, moet u kunnen aantonen dat u uw wettelijke zorgplicht bent nagekomen. Naast de morele plicht goed werkgever te zijn, is ook dit in de wet vastgelegd. De Arbowet verplicht u geschikte voorzieningen te treffen zodat uw werknemers veilig kunnen werken. Bedenk daarnaast dat u in veel gevallen verantwoordelijk bent voor de schade die uw werknemers oplopen tijdens het werk.

Een klein hoekje

Een ongeluk zit in een klein hoekje, zeker in deze sector. Hoe die hoekjes eruit zien, is per bedrijf verschillend. Daarom is iedere ondernemer met personeel wettelijk verplicht om een RI&E uit te (laten) voeren: een Risico Inventarisatie en Evaluatie. Dat geeft u een goed beeld van aandachtspunten op het gebied van werknemersveiligheid. Op die manier kunt u een veilige werkomgeving creëren voor uw personeel. Bijkomend voordeel is dat u uw aansprakelijkheid als werkgever bij een eventueel ongeval daarmee beperkt.

Wat is een RI&E?

Een RI&E bestaat uit twee onderdelen:

1) Een lijst van alle risico’s in uw bedrijf: zowel op veiligheids- als gezondheidsgebied.

2) Een plan van aanpak om die risico’s te verminderen.

Deze twee onderdelen stellen u in staat om de veiligheid van uw personeel te waarborgen én om de daarbij behorende financiële risico’s te verminderen. Want u kunt alleen de juiste preventiemaatregelen nemen, wanneer u weet welke risico’s er zijn binnen uw bedrijf.

Preventiemedewerker

De Arbowet verplicht dat ieder bedrijf een preventiemedewerker moet hebben die veiligheids- en gezondheidsmaatregelen kan uitvoeren. Ook kan hij helpen om de RI&E op te stellen en uit te voeren.

Arbocatalogus

Er zijn zoveel regels en verplichtingen om veilig werken mogelijk te maken, dat u door de bomen het bos niet meer ziet. Een arbocatalogus brengt al die afspraken en voorschriften samen. Bedrijven kunnen zelf een arbocatalogus opstellen of gebruikmaken van de catalogus die voor hun branche is opgesteld. Op het Arboportaal van het ministerie van SZW vindt u vele branchespecifieke arbocatalogi. Deze voldoen aan de strenge eisen van Inspectie SZW.

Specifiek voor uw branche

Heeft u meer dan 25 werknemers in dienst? Dan bent u wettelijk verplicht de RI&E-toets door een gecertificeerde deskundige te laten verrichten. Wilt u en mag u als ondernemer in de bouw zelf de RI&E uitvoeren? Dan kunt u daarvoor van bestaande RI&E-instrumenten gebruikmaken. Op www.rie.nl/rie-instrumenten/bouw-bouwnijverheid/ vindt u een RI&E, specifiek gericht op de situatie in uw bedrijf. U vindt er onder andere de RI&E Bouwnijverheid. Met dat programma kunt u zelf op eenvoudige wijze een RI&E en een plan van aanpak (PvA) maken, zonder deskundigen te hoeven inschakelen.

Inspectie SZW controleert

De overheid heeft de RI&E verplicht gesteld voor alle werkgevers via de Arbowet. Inspectie vindt daarom plaats door de inspectiedienst (voorheen de Arbeidsinspectie) van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW).

Geldigheid RI&E

Hoe vaak u de RI&E moet bijwerken, staat niet letterlijk in de Arbowet genoemd. Wel is het zaak dat de RI&E actueel blijft. Dat betekent dat u de RI&E moet aanpassen op momenten dat er veranderingen plaatsvinden in werkprocessen of -omstandigheden, bijvoorbeeld wanneer er andere machines of technieken gebruikt gaan worden.

Meer informatie vindt u op: rie.nl

Instructie personeel & naleving

Een veilige werkomgeving valt of staat met een goede instructie van het personeel. Zorg ervoor dat alle werknemers weten wat ze moeten doen om op een veilige manier te kunnen werken. Heel belangrijk hierbij is, dat u erop toeziet dat instructies ook daadwerkelijk worden nageleefd. Bezeert een medewerker zich omdat hij geen helm draagt? Dan blijft u aansprakelijk, óók als u hem dat laatst nog eens heeft gezegd. Heeft u veel werknemers? Dan doet u er verstandig aan een veiligheidscoördinator in dienst te nemen. Bedenk dat u als werkgever óók verplicht bent zorg te dragen voor een veilige werkomgeving wanneer u zzp’ers inhuurt.

Verantwoordelijkheden werknemers

Hoewel u als werkgever hoofdverantwoordelijke bent voor de arbeidsomstandigheden in uw bedrijf, hebben ook uw werknemers verplichtingen op het gebied van veilig werken. Als zij zich daar niet aan houden, kunnen ook zij een boete krijgen van de Inspectie SZW. Bijvoorbeeld wanneer zij een beveiliging op een machine verwijderen. Als u merkt dat werknemers onvoldoende veilig werken, doet u er verstandig aan dat vast te leggen in het werknemersdossier. Dit met het oog op eventuele aansprakelijkheden.

Meer informatie vindt u op: www.arboportaal.nl

Goede communicatie

In de eerste helft van 2016 is het aantal ernstige ongelukken in de bouw schrikbarend toegenomen. Een belangrijke oorzaak is gebrekkige communicatie. Tegenwoordig worden veel arbeidskrachten ingehuurd die uit Oost-Europa of Portugal komen. Zorg dat ondanks de taalbarrière iedereen op de bouwplaats weet wat zijn taken, plichten en verantwoordelijkheden zijn. Huur daarvoor een goede toezichthouder in, die in staat is om met alle arbeiders te communiceren, desnoods via een tolk.

Handige Bouw Veilig-app

FNV Bouw heeft een app (FNV Veilig werken in de bouw) ontwikkeld, om uw werknemers te helpen veilig en gezond te werken. De app biedt informatie uit de verschillende arbocatalogi bouwnijverheid, handige checklijsten en een overzicht van de risico’s en maatregelen. Een werknemer beoordeelt de veiligheid van de werkplek door aan te geven in welke omgeving hij werkt en waarmee.

Wat te doen bij een calamiteit?

Instrueer uw werknemers ook regelmatig over wat ze moeten doen in het geval van brand of een andere calamiteit, zoals een gaslek, overstroming of stroomstoring. Meer informatie vindt u in de pdf Arbeidsrisico’s in de bouw op: inspectieszw.nl

Hieronder vindt u enkele tips waarmee u de kans op een ongeluk van uw werknemers kunt verkleinen:

Werkplek

  • Zorg ervoor dat de RI&E actueel is en het bijbehorende plan van aanpak actief wordt opgevolgd. Stel hiervoor een preventiemedewerker aan.
  • Stel taak- en risicoanalyses op en maak werkinstructies. Bespreek deze periodiek. Extra aandacht is nodig voor de instructies en het toezicht op buitenlandse en tijdelijke werknemers. Zorg ervoor dat er altijd voldoende goed opgeleide BHV’ers (bedrijfshulpverleners) aanwezig zijn.
  • Zorg voor duidelijke instructies voor het werken in de nabijheid van machines: zorg voor duidelijke pictogrammen op de machines.
  • Let op bij het gebruik van gevaarlijke stoffen en geef uw werknemers specifieke instructies.

Bewustwording

  • Besteed geregeld aandacht aan preventie en veiligheid en geef instructies.
  • Controleer periodiek of de instructies ook worden nageleefd.
  • Bespreek incidenten en trek hier lessen uit.
  • Geef – als u dat nodig acht – trainingen ‘Hoe om te gaan met agressie’.
  • Leg bovenstaande zaken vast in het personeelsdossier.

Persoonlijke omstandigheden

  • Zorg ervoor dat werknemers die de taal onvoldoende machtig zijn uw instructies ook kunnen begrijpen.
  • Let op onderlinge agressie en probeer dit te voorkomen.
  • Voorkom pesten op het werk. Lees meer op pestenopdewerkvloer.nl.
  • Wees alert op alcohol- en drugsgebruik.
  • Bied werknemers een Periodiek Medisch Onderzoek (PMO) aan.