Man met een slijptol aan de slag

Trends & ontwikkelingen in de bouw

Op deze pagina leest u meer over de trends en ontwikkelingen in de bouwsector. Wat speelt er? Wat zijn de vooruitzichten? Welke trends zijn waarneembaar en welke risico’s komen daaruit voort? Ook kunt u hier lezen welke maatregelen u kunt nemen om die risico’s te verlagen.

Bouwsector groeit

De bouwsector is bezig met een inhaalslag. Door het herstel van de woningmarkt is er sinds begin 2015 veel gebouwd: de bouwproductie nam in 2015 met maar liefst 8,5% toe. In 2016 zet deze groei door en ook voor 2017 wordt groei van de bouwsector verwacht, maar het groeitempo neemt wel af. Door de hoge concurrentie binnen de sector zijn ondernemers op zoek naar innovatieve manieren om tot efficiëntieverbetering en kostenbeheersing te komen.

De bouwsector telt circa 155.000 bedrijven en kan onverdeeld worden in vier segmenten:

1) aannemers;

2) installateurs;

3) productie en toelevering;

4) architecten- en ingenieursbureaus.

Risico’s in Beeld beperkt zich bij deze sector tot de uitvoerders: de aannemers en de installateurs.

Verwachting

De bouwsector is duidelijk aan het herstellen van de crisis. Dit geldt voor alle branches, maar de onderlinge verschillen zijn groot. De verwachting is dat de woningbouw in 2016 en 2017 het hardst zal groeien. Naar verwachting groeit de bouw in 2016 met 4,5% en in 2017 met 3,5%. De utiliteits- en grond-, weg- en waterbouw blijven sterk achter op deze ontwikkeling. De utiliteitsbouw door leegstand en de infrastructuurbouw doordat de overheid de hand nog op de knip houdt. In 2017 gaat de overheid weer meer investeren in infrastructuur. Ook de verschillen in kleine en grote bouwbedrijven zijn groot: de kleinere bedrijven, die zich met name richten op renovatie en sloop, zijn minder gevoelig voor economische schommelingen. Dat segment heeft minder zwaar te leiden gehad onder de crisis, maar groeit nu ook minder snel mee.

(Onder)aannemers

Vooral in de steden is de vraag naar nieuwe of verbouwde huizen groot. Starters willen graag in de stad blijven, senioren willen terug naar de stad en ook kleine huishoudens wonen het liefst in de stad. Dat, in combinatie met het gestegen consumentenvertrouwen en de lage rente, zorgt voor meer werk voor aannemers. Dat geldt ook voor onderaannemers (de gespecialiseerde bouwbedrijven) zoals schilders, stukadoors, dakdekkers en timmerlieden. Aannemers in de grond-, weg- en waterbouw moeten een langere adem hebben totdat ook voor hen betere tijden aanbreken.

Installateurs

In de installatiebranche zijn bedrijven actief die zich bezighouden met het ontwerp, advies en onderhoud van technische installaties op het gebied van elektrotechniek, klimaat, sanitair en isolatie. De installateurs profiteren van het herstel van de woningbouw. In 2015 steeg de omzet van installateurs met 3,7%. Ook in 2016 en 2017 wordt omzetgroei verwacht (respectievelijk 4% en 3%). Installateurs gaan een grotere rol spelen in de bouw, door de vergrijzing en de trend tot verduurzaming.

Wet- & regelgeving

De bouwsector heeft te maken met een groeiend aantal wetten en regels. Hieronder leest u de belangrijkste.

  • Per 1 juli 2017 (datum staat bij verschijnen van deze pagina nog niet vast) neemt de overheid maatregelen om de kwaliteit in de bouw te verbeteren en om de positie van afnemers in de bouw te beschermen.
  • Om te zorgen dat bouwbedrijven meer verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van woningen, kantoren en bruggen, gaan erkende bedrijven vanaf 2018 de kwaliteit van gebouwen controleren. Dat was een taak van de gemeente, maar dat is het vanaf 2018 dus niet meer.
  • Voor kleine woningaanpassingen, zoals een dakkapel of uitbouw, vervalt vanaf 2017 de toets van de gemeente aan het Bouwbesluit. NB: een vergunning van de gemeente kan alsnog nodig zijn op basis van het bestemmingsplan of welstandseisen.
  • De overheid stuurt op verdere reductie van milieubelasting (CO2-reductie) met de verplichting dat alle nieuwbouwhuizen vanaf 2020 energieneutraal moeten zijn.
  • De Aanbestedingswet van 2012 is per 1 juli 2016 gewijzigd. Het Uniform Europees Aanbestedingsdocument (UEA) vervangt het Nederlandse model Eigen verklaring. U kunt dus niet langer het Nederlandse model Eigen verklaring gebruiken om in te schrijven op een aanbesteding.

Meer informatie over veranderde wetgeving vindt u op: www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/bouwregelgeving

Trends

In de bouwsector zijn verder de volgende trends waarneembaar:

  • Duurzaamheid wordt ook in de bouw een steeds belangrijker thema. De verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en kantoren wordt gestimuleerd met programma’s zoals ‘De Stroomversnelling’ en ‘The Green Deal’. Er worden meer zonnepanelen, warmtepompen en andere energie-reducerende systemen geplaatst. Dat betekent meer werk voor installateurs, zowel in plaatsing als in onderhoud. (zie ook: www.duurzaamgebouwd.nl)
  • Bouwbedrijven besteden steeds meer aandacht aan het welzijn van de medewerkers. Niet alleen de veiligheid van wat er gebouwd wordt, maar ook die van de productiewijze (veilig werken) is een belangrijk thema.
  • Er wordt steeds meer gebouwd met prefab-onderdelen. Grotere delen van een huis worden in een fabriek gebouwd en dan op de bouwplaats geassembleerd. Modulair bouwen is vooral handig voor kleinere bouwplaatsen en in slechtweerseizoenen. Deze manier van bouwen wordt toegepast voor tijdelijke huisvestingsgebouwen (voor bijvoorbeeld vluchtelingen en studenten), maar ook voor permanente nieuwbouw.
  • Op steeds grotere schaal wordt in de bouw gebruikgemaakt van 3-D-printing (additive manufacturing, kortweg AM). Er kunnen al hele structuren gebouwd worden (zoals de 3-D geprinte metalen brug in Amsterdam), maar voorlopig wordt AM vooral ingezet voor de fabricage van kleinere onderdelen. Het grote voordeel is de precisie en de efficiëntie in materiaalgebruik. De relatief hoge kosten vormen nog een groot nadeel.
  • Ook de robotisering vindt steeds meer toepassingen in de bouw. Nu al kunnen machines geheel zelfstandig klinkers in patronen leggen. De volledig geautomatiseerde bouwplaats komt binnen bereik. Daarbij is het niet zo dat robots de bouwvakkers van de bouwplaats zullen verdringen. Er zijn nog steeds mensen nodig om de robots aan te sturen en toezicht te houden. Wel komt er hierdoor meer vraag naar meer technisch geschoolde arbeiders.
  • Quick Response Manufacturing (QRM) wordt in de bouw erkend als een werkmethode die kan leiden tot een korter en efficiënter bouwproces. QRM is gericht op het verkorten van doorlooptijden. Het resultaat: lagere voorraden, kortere levertijden en lagere kosten.
  • Technische ontwikkelingen, zoal connectivity, huisautomatisering (domotica) en het ‘Internet der dingen’, leiden tot nieuwe behoeften bij de klant. Dat biedt grote kansen voor aannemers en installateurs.

Risico’s

  • Nieuwe technologieën, bedrijfsmodellen en wetgeving kunnen nieuwe risico’s met zich meebrengen. Daardoor kan het gebeuren dat uw huidige verzekeringen niet langer afdoende dekkend zijn.
  • De productie- en bedrijfsprocessen worden steeds afhankelijker van een goede werking van techniek, software en ICT-infrastructuren.

Maatregelen

  • Zorg voor goede preventiemaatregelen en verzekeringen voor: brand- en bedrijfsschade, montage- en materiaalschade, milieuaansprakelijkheid, (product)aansprakelijkheid (Con- struction All Risk), ongevallen en arbeidsongeschiktheid.
  • Laat regelmatig bepalen of uw huidige verzekeringen nog voldoende dekkend zijn: zijn er door nieuwe ontwikkelingen bijvoorbeeld nieuwe risico’s ontstaan die niet gedekt worden? Is door schaalvergroting de dekking nog afdoende?