Man in een wit pak verwijdert asbest van een dak

Asbestschade in de bouw

Vanaf 1994 is het verboden om asbestbevattend materiaal te gebruiken in de bouw. In alle objecten die daarvoor zijn gebouwd, kan dus asbest verwerkt zijn. Vooral zogenoemd losgebonden asbestmaterialen vormen tijdens sloop- en renovatiewerkzaamheden een groot gevaar voor de gezondheid. Van die van uw werknemers, maar ook van mensen in de omgeving van de klus. Om dat risico uit te sluiten, moet u vooraf het pand laten screenen op asbest. Sterker nog: u bent dit wettelijk verplicht!

Ongezond materiaal

Asbestbevattend materiaal werd na WOII veel gebruikt bij de wederopbouw. De hoogtijdagen van asbest waren de jaren 70 en 80. Op zich is het ideaal bouwmateriaal: het is brandwerend, slijtvast, trekvast en isolerend. Inmiddels weten we dat het één heel groot nadeel heeft: het is slecht voor de gezondheid. Asbest is een minerale vezel. De vezels bevatten scherpe haakjes, waarmee ze zich in het lichaam kunnen vastzetten. Asbest kan wratten op handen veroorzaken. Het grootste risico is de inademing van vrije asbestvezels, waardoor deze longkanker kunnen veroorzaken.

Losgebonden asbest gevaarlijker

Vooral losgebonden asbest is gevaarlijk. Zodra bij sloop- of renovatiewerkzaamheden het asbestbevattend materiaal beschadigd raakt, komen er vezels vrij. In panden die voor 1983 gebouwd zijn, is er een groter risico op losgebonden asbest. Dat werd bijvoorbeeld veelal verwerkt in isolatiemateriaal (zoals brandschotten, leidingisolatie en spuitasbest). Daarna was alleen hechtgebonden asbest toegestaan, totdat dat in 1994 ook werd verboden. Het asbest is dan gemengd met bijvoorbeeld cement en vervolgens verwerkt in onder andere vensterbanken, kozijnen, rioolbuizen en luchtkanalen. Als dat stukgemaakt wordt, bestaat nog steeds de kans op vezelemissie, maar wel in mindere mate.

Vooraf onderzoeken

Als u gaat slopen, renoveren of aanbouwen in of aan een bouwwerk dat gebouwd is vóór 1994, bent u verplicht een asbestinventarisatie uit te laten voeren. Dat mag alleen gebeuren door een gecertificeerd bedrijf. Hoe intensief dat onderzoek moet zijn, is afhankelijk van de werkzaamheden. Bij werkzaamheden buiten, of in panden met een laag asbestschaderisico, volstaat een visuele inspectie, aangevuld met monsterafname van asbestverdacht materiaal. Bij (ingrijpende) renovatie of sloop moet er verder gekeken worden. In die gevallen moet er ‘destructief onderzoek’ plaatsvinden en worden bijvoorbeeld muren, koven, vloeren en plafonds opengemaakt.

Sloop: melding gemeente

Sloopwerkzaamheden moet u bij de gemeente melden. Vroeger was er een vergunning nodig, nu volstaat een melding. Dat doet u ná de asbestinventarisatie. U moet laten weten welke werkzaamheden u precies gaat uitvoeren, of er gesaneerd gaat worden en door wie. Die informatie heeft u inmiddels: dat staat in het inventarisatierapport.

Sanering

Het inventarisatierapport biedt duidelijkheid of sanering nodig is en in welke mate. In ernstige gevallen moet een ruimte volledig worden ingepakt in folie en op onderdruk worden gezet om vezelverspreiding te voorkomen. Ook sanering mag alleen door een gecertificeerd bedrijf gebeuren. Na de sanering komt een laborant controleren of alle asbest is verwijderd en het pand en omgeving goed is schoongemaakt. Daarbij zal een visuele inspectie worden uitgevoerd, aangevuld met luchtmonsters en in sommige gevallen ook met kleefmonsters. Pas als hij groen licht geeft, mag het saneringsgebied worden opgeheven en kunt u beginnen met de werkzaamheden.

Hoe lang duurt asbestsanering?

Hoeveel tijd nodig is om een pand asbestvrij te krijgen, is afhankelijk van het soort asbestbevattende toepassingen en de hoeveelheid. De sanering kan binnen een dag klaar zijn, maar kan ook meerdere dagen tot weken – en in extreme gevallen zelfs maanden of nog langer – in beslag nemen. Zonder een inventarisatie is dat vooraf niet goed in te schatten.

Wanneer inventariseren?

Een inventarisatie is verplicht wanneer er een meldingsplicht geldt of een vergunning voor de werkzaamheden nodig is. Ook bij kleinschalige renovaties is een asbestinventarisatie verstandig. In panden die voor 1994 zijn gebouwd, is het risico op asbest groot. De meest voorkomende toepassingen in bouwwerken zijn vensterbanken, riolering, standleidingen, dakbedekking, gevelbekleding, kozijnpanelen, kit, bovenlichten, brandschotten en leidingisolatie. Maar ook in cv-ketels en andere verwarmingstoestellen en luchtbehandelingssystemen komen veelvuldig asbesthoudende toepassingen voor.

Illegale saneringen

Sanering is prijzig, omdat er veel expertise bij komt kijken. Maar aan de slag gaan zonder sanering kan tot veel hogere kosten leiden, om nog maar te zwijgen over het gezondheidsgevaar. De gevolgen van een verontreinigd pand zijn niet te overzien. Inspectie SZW treedt dan ook streng op tegen illegale saneringen. Daarvoor deelt ze  flinke geldboetes uit (vanaf € 15.000,-). Omdat het beschouwd wordt als een economisch delict, kan de aannemer zelfs een gevangenisstraf opgelegd krijgen.

Schakel tijdig experts in

Ook bij grotere projecten gaat het in de praktijk vaak mis. De aannemer denkt dat een eigen, visuele inventarisatie volstaat. Als het project al in volle gang is, wordt er asbest aangetroffen en moet hij alle werkzaamheden stilleggen. De planning ligt in duigen. Bovendien moet hij laten saneren tegen een – veel hoger – calamiteitentarief. U doet er daarom verstandig aan om al vroeg in het project een asbestexpert op te nemen in het bouwteam. Hij kent alle risico’s en kan al tijdens de ontwerpfase meedenken over de planning.