Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.

Hoe voorkomt u pesten en discriminatie op het werk?

Meer dan een half miljoen mensen zegt wel eens gepest te worden op het werk, waarvan honderdduizend op structurele basis. Daarnaast is de helft van alle discriminatieklachten die binnenkomen bij het College voor de rechten van de mens heeft te maken met werk. Wist u dat u als werkgever verplicht bent een beleid te voeren om pesten en discriminatie te voorkomen? De Inspectie SZW kan u beboeten als u hier geen gericht beleid op voert. Voorkomen is sowieso beter dan genezen, want niet alleen het slachtoffer heeft er zwaar onder te lijden, maar het heeft ook een negatieve uitwerking op de sfeer binnen uw bedrijf en dus op de omzet.

Wat zijn de risico’s van pesten en discrimineren?

Pesten of discrimineren kan tot ernstige fysieke en/of psychische klachten leiden. Het tast de waardigheid van het slachtoffer aan. De gepeste medewerker komt in een sociaal isolement terecht en verliest zijn zelfvertrouwen. Pesten of discrimineren kan leiden tot:

Gezondheidsklachten: mensen die gepest of gediscrimineerd worden, kunnen lichamelijke klachten krijgen. Denk aan: hartkloppingen, slaapstoornissen, hart- en vaatziekten, maagklachten en darmklachten. In het ernstigste geval leiden langdurige pesterijen tot gezondheidsklachten van psychische aard of zelfs tot een chronische posttraumatische stressstoornis, die kan leiden tot arbeidsongeschiktheid. In het meest extreme geval kan het leiden tot zelfdoding.

Lagere prestaties: ook het werk kan lijden onder pestgedrag. Voorbeelden hiervan zijn verminderde prestaties, toename van verzuim, afname van betrokkenheid bij de organisatie, onzeker gedrag en verhoogde kans op ongevallen.

Verslechterde werksfeer: niet alleen het slachtoffer, maar ook werknemers die getuige zijn van pestgedrag en discriminatie kunnen er last van hebben. Het blijkt dat ook zij psychosomatische klachten ontwikkelen en zich vaker ziekmelden. Het personeelsverloop in een bedrijf waar gepest of gediscrimineerd wordt, ligt dan ook een stuk hoger.

Hoe herkent u pesten?

Pesten is iets anders dan een eenmalig incident of een conflict, hoewel een conflict met een collega of leidinggevende wel aanleiding kan zijn tot pestgedrag. Pesten komt voor in verschillende vormen en heeft vaak een grote impact, met name wanneer de leidinggevende zich misdraagt. Voorbeelden van vormen van pesten zijn:

  • grapjes maken ten koste van een ander;
  • vervelende opmerkingen maken;
  • vervelende opmerkingen maken via de mail of sociale media;
  • openlijk terechtwijzen;
  • negeren of sociaal isoleren;
  • gebaren maken;
  • roddelen;
  • kritiek uiten op iemands persoonlijke leven;
  • beschadigen van eigendommen.

Vaak gaat het om een combinatie van verschillende vormen.

Wanneer is er sprake van discriminatie?

Discriminatie op het werk kan op verschillende momenten plaatsvinden: tijdens een sollicitatieprocedure, bij promotie- en ontslagrondes, bij de vaststelling van beloning/salaris en tijdens het werk zelf. Discriminatie kan direct plaatsvinden doordat iemand expliciet wordt uitgesloten, maar kan ook indirect gebeuren. Bijvoorbeeld door criteria te gebruiken die niet relevant zijn voor de functie, maar die wel bepaalde mensen uitsluiten.

Hoe vermindert u de risico’s op pesten en discriminatie?

Wat kun u als werkgever doen om pesten en discriminatie binnen uw bedrijf te voorkomen? Zorg voor een goede risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) met betrekking tot pesten en discriminatie in uw bedrijf. Neem op basis daarvan maatregelen op in het plan van aanpak om pesten en discriminatie te voorkomen. Licht het personeel voor over de risico’s en de maatregelen die u daartegen heeft getroffen.

U kunt verder de volgende maatregelen nemen om pestgedrag en discriminatie op het werk zoveel mogelijk tegen te gaan:

  • Stel een beleid op met duidelijke sancties bij overtreding.
  • Laat werknemers duidelijk weten dat pesten en discriminatie niet geaccepteerd worden.
  • Spreek daders aan op hun gedrag. Grijp in bij concrete situaties. Wie niets doet, legitimeert indirect het gedrag. Het is bewezen dat een zero-tolerance-beleid preventief werkt.
  • Bespreek het beleid in werkoverleggen en functioneringsgesprekken. Leidinggevenden die het onderwerp regelmatig bespreekbaar maken, geven aan dat ze het erg belangrijk vinden. Bovendien blijkt dat afdelingen waar het beleid besproken wordt, minder last hebben van ongewenst gedrag.
  • Hanteer een duidelijke procedure om incidenten te melden, registreren en analyseren: noteer klachten over pesten en discriminatie in het bedrijf en rapporteer deze periodiek, voorzien van de getroffen maatregelen. Dit rapport kan de noodzaak tot een bedrijfsbeleid onderbouwen.
  • Zorg voor opvang, ondersteuning en nazorg na een incident.
  • Geef werknemers het gevoel dat ze met hun werkgever kunnen praten als ze ergens mee zitten.
  • Geef zelf het goede voorbeeld. Maak geen onderscheid in het bedrijf en handel daar ook naar bij sollicitaties. Zorg voor een goede afspiegeling van de maatschappij in het personeelsbestand.
  • Behandel sollicitaties eventueel anoniem. Laat de binnengekomen brieven ontdoen van persoonskenmerken als naam, geslacht en leeftijd, voordat ze beoordeeld worden. Hiermee kunt u eventuele bevooroordeling voorkomen.
  • Zorg dat er een meldpunt is voor pesten en discriminatie, bijvoorbeeld in de persoon van een vertrouwenspersoon of de bedrijfsarts.

Als het overleg tussen het slachtoffer en de vertrouwenspersoon geen bevredigende oplossing oplevert, kan de werknemer een klacht indienen bij het College van de Rechten van de Mens (voorheen: College Gelijke Behandeling). De werknemer kan het College om een oordeel vragen als hij vindt dat hij wordt gepest en/of gediscrimineerd op basis van één van de discriminatiegronden.

De rol van collega’s

Ook werknemers die zien dat een collega gepest of gediscrimineerd wordt, kunnen een hoop doen. Hoe meer mensen het gedrag afkeuren, hoe groter de kans dat het stopt. De dader beleeft dan immers nog maar weinig lol aan zijn gedrag.

ONTVANG ONZE NIEUWSBRIEF

Mis geen updates meer over risico's en preventie. Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.