Jonge man, freelance, thuis aan het werk achter zijn laptop

Maakt webmodule einde aan onzekere arbeidspositie zzp’ers?

In een nieuwe poging duidelijkheid te verschaffen over de positie van zzp’ers, is minister Koolmees op 1 januari een pilot gestart met de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie. Als een opdrachtgever deze online vragenlijst invult, weet hij direct of hij een opdracht kan uitbesteden aan de beoogde zzp’er of dat er sprake is van schijnzelfstandigheid. Is de webmodule een goed alternatief voor de modelovereenkomst van de wet DBA? Henk den Hertog, relatiemanager Inkomen bij ABN AMRO Verzekeringen, geeft inzicht in de stand van zaken.

Vage scheidslijn tussen zelfstandigheid en een dienstbetrekking

‘Al jaren is de positie van zelfstandigen onduidelijk, en dan vooral de grens tussen zelfstandigheid en een dienstbetrekking. Wanneer mag je een zelfstandige een opdracht laten uitvoeren en wanneer blijkt het om een verkapte dienstbetrekking (schijnzelfstandigheid) te gaan? Als achteraf blijkt dat er toch sprake is van een dienstbetrekking, belandt zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer in een ongewenste situatie. De opdrachtgever krijgt onverwachte verplichtingen, zoals loonheffingen en doorbetaling bij ziekte en vakantie. De opdrachtnemer wordt daarmee werknemer en krijgt een boete van de Belastingdienst voor onterechte kortingen zoals de zelfstandigenaftrek. De wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie (DBA) moest die schimmige scheidslijn verduidelijken. Omdat deze wet in de praktijk niet werkbaar bleek, werd de handhaving al vrij snel on hold gezet.’

Van minimumtarief naar webmodule

Vervolgens lanceerde de minister het plan van een minimumtarief om zzp’ers beter te beschermen tegen uitbuiting. Handhaving door de overheid op dit tarief was alleen mogelijk, door de zelfstandigen op te zadelen met een enorme berg administratieve rompslomp. Om die reden heeft de minister halverwege 2020 in een brief aan de Tweede Kamer laten weten dat hij het niet zinvol acht dit plan verder uit te werken. Om de markt alsnog een leidraad te geven voor de beoordeling van arbeidsrelaties, is de overheid per 1 januari de pilot met de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie gestart.

Biedt de webmodule duidelijkheid?

De pilot loopt tot 1 juli en is te vinden op Ondernemersplein.nl. Voorlopig kan alleen de opdrachtgever deze online en anonieme vragenlijst invullen. De webmodule biedt drie mogelijke uitkomsten:

    1. de opdracht kan buiten dienstbetrekking worden verricht;
    2. er zijn sterke aanwijzingen van een (fictieve) dienstbetrekking;
    3. er is geen oordeel mogelijk.

Met andere woorden: opdrachtgever en zzp’er hopen op uitkomst 1. Bij uitkomst 2 is de opdrachtgever als werkgever in principe loonheffingen verschuldigd. Bij uitkomst 3 is er – nog steeds – geen duidelijkheid. Overigens handhaaft de overheid tijdens de pilotfase nog niet op de uitkomst van de module, de toetsing is voorlopig bedoeld ter informatie.

Uitspraak Hoge Raad vertroebelt

De webmodule moet voor meer transparantie zorgen. Die transparantie staat echter sinds november vorig jaar alweer op de tocht. Toen oordeelde de Hoge Raad dat de intentie van partijen geen rol speelt bij de beoordeling of er sprake is van een arbeidsovereenkomst. De Hoge Raad vindt dat de praktijk op de werkvloer doorslaggevend is. Dit zal gevolgen hebben voor de webmodule, die hierop aangepast moet worden. Zowel de webmodule als de DBA toets(t)en of er sprake is van werkgeversgezag, persoonlijke arbeid en een beloning. De uitspraak van de Hoge Raad voegt daar nu een vierde criterium voor een dienstbetrekking aan toe: de praktijk op de werkvloer. Als de opdrachtnemer op dezelfde manier, hetzelfde soort werk doet als werknemers, is er wel degelijk sprake van een dienstbetrekking. Ongeacht wat beide partijen daarover hebben vastgelegd in de opdrachtovereenkomst.’

En wat gebeurt er na de verkiezingen?

‘Ondanks alle goede bedoelingen van de minister, blijven opdrachtgevers en zzp’ers dus met losse eindjes zitten. Wel heeft Koolmees aangekondigd dat hij de komende maanden een ‘breed maatschappelijk gesprek’ wil voeren over arbeidsrelaties. Eventuele inzichten die hieruit voortkomen, wil hij gebruiken voor een verdere regulering van de arbeidsmarkt. Maar het is nog de vraag of Koolmees ook na de verkiezingen nog minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is. Niemand weet wat voor kabinet we gaan krijgen en welke koers het nieuwe kabinet wil gaan varen. Voorlopig blijft de onzekerheid dus bestaan. Mochten er noemenswaardige ontwikkelingen zijn, kunt u die lezen in een volgend blog.’

Dit artikel is geplaatst door

Henk den Hertog
Henk den Hertog
Relatiemanager Verzekeren Inkomen & Zorg